ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΑΣΤΟΥ/ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ

Μαστολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την Παθολογία και τη Χειρουργική του μαστού, δηλαδή, με την τακτική κλινική εξέταση των μαστών (ψηλάφηση και απεικόνιση), με την εκτίμηση των συμπτωμάτων που παρουσιάζουν οι μαστοί, με την ερμηνεία των διαγνωστικών εξετάσεων, με τη συντηρητική ή τη χειρουργική θεραπεία και με τη μετα-θεραπευτική παρακολούθηση και υποστήριξη των γυναικών.

Η Μαστολογία (ή Χειρουργική Μαστού) δεν αποτελεί ανεξάρτητη ιατρική ειδικότητα.

Είναι μια εξειδικευμένη μετεκπαίδευση, που ακολουθεί τη βασική εκπαίδευση σε μια χειρουργική ειδικότητα, συνήθως Γυναικολογία, Γενική ή Πλαστική Χειρουργική.

Η Χειρουργική του Μαστού πρέπει να εκτελείται σήμερα μόνο από εξειδικευμένους Χειρουργούς Μαστού (Μαστολόγους) γιατί ο μαστός είναι μια ολόκληρη επιστήμη που συνεχώς εξελίσσεται και απαιτεί τυποποιημένους αλγόριθμους αντιμετώπισης.

Ο καρκίνος του μαστού είναι ομαδική δουλειά που απαιτεί αρμονική συνεργασία διαφόρων ειδικοτήτων: ακτινολόγων, χειρουργών μαστού, παθολογοανατόμων, ογκολόγων, ακτινοθεραπευτών, φυσιοθεραπευτών, γενετιστών και ψυχολόγων ή ψυχιάτρων.

Η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού αποτέλεσε για πολλά χρόνια πεδίο έντονων αντιθέσεων και συζητήσεων αλλά και σημαντικών εξελίξεων προς την κατεύθυνση της μικρότερης και περισσότερο στοχευμένης χειρουργικής (minimal invasive surgery) με καλύτερα αισθητικά και λειτουργικά αποτελέσματα αλλά χωρίς να διακυβεύεται η ογκολογική ασφάλεια.

Οι θεραπευτικές επιλογές σήμερα είναι :

Χειρουργική μαστού

- η χειρουργική καλοηθών παθήσεων μαστού που στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι αφαίρεση ογκιδίων. Πρέπει να ακολουθείται η αρχή της διατήρησης της αισθητικής του μαστού και η απουσία δυσμορφίας. Επίσης οι χειρουργικές τομές πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να μην καταλείπονται ουλές.

- η ογκεκτομή με ταυτόχρονη ογκοπλαστική και με βιοψία φρουρού λεμφαδένα ή πλήρη λεμφαδενεκτομή μασχάλης

- τα διάφορα είδη μαστεκτομών με ή χωρίς ταυτόχρονη πλαστική αποκατάσταση του μαστού

Καθεμιά από τις επιλογές αυτές έχει τις ενδείξεις και τις αντενδείξεις της, τις οποίες ο χειρουργός μαστού οφείλει να εξηγήσει αναλυτικά στην ασθενή (ο καρκίνος μαστού πολύ σπάνια αφορά άντρες) πριν από την επέμβαση.

Στους ασθενείς που θα αποφασίσουν να υποβληθούν σε συντηρητική επέμβαση διατήρησης μαστού θα πρέπει να γίνει γνωστό ότι θα υποβληθούν σε τοπική μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία.

Ενδείξεις για διενέργεια μαστεκτομής- και αποφυγή συντηρητικής επέμβασης- αποτελούν:

- η παρουσία δύο ή περισσότερων πρωτοπαθών όγκων σε διαφορετικά τεταρτημόρια του μαστού

- το κακό αισθητικό αποτέλεσμα λόγω μεγάλου μεγέθους όγκου σε σχετικά μικρό μαστό

- οι διάχυτες σε μεγάλο τμήμα του μαστού ύποπτες μικροαποτιτανώσεις στη μαστογραφία

- ιστορικό προηγούμενης ακτινοθεραπείας του μαστού

H διατήρηση του μαστού στις χειρουργικές επεμβάσεις είναι η πιο διαδεδομένη θεραπεία γιατί το διάστημα ελεύθερο νόσου και η επιβίωση είναι σχεδόν το ίδιο σε μαστεκτομές και σε ογκεκτομές που συνοδεύονται από ακτινοθεραπεία.

Στα περισσότερα κέντρα μαστού η συντηρητική θεραπεία (διατήρηση του μαστού) αντιπροσωπεύει το 75-85% των επεμβάσεων για καρκίνο μαστού.

Μια μέθοδος η οποία συνεχώς κερδίζει έδαφος, είναι η μαστεκτομή με διατήρηση του δέρματος και της θηλής (υποδόρια μαστεκτομή, skin-nipple sparing mastectomy) με ταυτόχρονη πλαστική αποκατάσταση.

Πολλοί χειρουργοί μαστού συμβουλεύουν τις ασθενείς τους να προτιμήσουν τη μαστεκτομή με άμεση αποκατάσταση του μαστού.

Η αποκατάσταση του μαστού μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους, που αρχίζουν από την τοποθέτηση ενθεμάτων σιλικόνης και πλεγμάτων σε ένα χρόνο ή την τοποθέτηση διατατήρα ιστών και φθάνουν μέχρι τη χρησιμοποίηση κρημνών (ραχιαίου, κοιλιακού).

Χειρουργική μασχάλης – Βιοψία φρουρού λεμφαδένα

Η δειγματοληψία μασχάλης με την τεχνική της βιοψίας φρουρού λεμφαδένα δίνει πληροφορίες για την κατάσταση των μασχαλιαίων λεμφαδένων χωρίς να γίνει πλήρης αφαίρεση των λεμφαδένων της μασχάλης που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα (λεμφοίδημα, άλγος, δυσκινησία). Η βιοψία φρουρού λεμφαδένα γίνεται στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν κλινικά ύποπτοι λεμφαδένες στη μασχάλη.

Κατά τη διάρκεια της εγχείρησης, ο φρουρός λεμφαδένας αποστέλλεται για άμεση παθολογοανατομική εξέταση (ταχεία βιοψία).

Αν ο λεμφαδένας βρεθεί θετικός, δηλαδή παρουσιάζει μεταστάσεις, ο χειρουργός προβαίνει σε πλήρη λεμφαδενεκτομή μασχάλης, δηλαδή αφαίρεση ικανού αριθμού λεμφαδένων σε 2 ή 3 επίπεδα ανάλογα το φορτίο της νόσου. Αν ο λεμφαδένας φρουρός είναι αρνητικός, ο χειρουργός αφήνει τη μασχάλη ανέπαφη.

Τα αποτελέσματα επιβίωσης είναι ίδια σε ασθενείς με πλήρη λεμφαδενεκτομή μασχάλης και σε ασθενείς όπου έγινε βιοψία του φρουρού λεμφαδένα που αποδείχθηκε αρνητική.

Επιπλοκές χειρουργικής μαστού

Οι επεμβάσεις στο μαστό εμπεριέχουν κίνδυνο επιπλοκών, όπως όλες οι χειρουργικές επεμβάσεις.

Μπορεί να παρουσιαστεί αιμάτωμα, συλλογή υγρού, να δημιουργηθεί κάποια φλεγμονή ή σε περίπτωση πλήρους λεμφαδενεκτομής μασχάλης να παρουσιαστεί αργότερα λεμφοίδημα.

Επίσης μπορεί να εμφανισθούν αισθητικής φύσεως επιπλοκές όπως δύσμορφες ή υπερτροφικές ουλές, δυσμορφία στο μαστό, στο μέγεθος, στη συμμετρία κλπ.

Ευτυχώς, οι σημαντικές επιπλοκές είναι σπάνιες. Όσο μικρότερη είναι η επέμβαση και οι χειρισμοί, τόσο σπανιότερες είναι οι επιπλοκές.

Δρ. Κωνσταντίνος Δημητρακάκης – Γυναικολόγος χειρουργός μαστού – Αθήνα

Ιατρείο Κωνσταντίνου Δημητρακάκη στην Αθήνα, Ιατρείο Κωνσταντίνου Δημητρακάκη-Αθήνα, Ενημέρωση για την μαστολογία και την χειρουργική μαστού και τις θεραπευτικές επιλογές, Γυναικολόγος-Χειρουργός μαστού

Μαστολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την Παθολογία και τη Χειρουργική του μαστού, δηλαδή, με την τακτική κλινική εξέταση των μαστών (ψηλάφηση και απεικόνιση), με την εκτίμηση των συμπτωμάτων που παρουσιάζουν οι μαστοί, με την ερμηνεία των διαγνωστικών εξετάσεων, με τη συντηρητική ή τη χειρουργική θεραπεία και με τη μετα-θεραπευτική παρακολούθηση και υποστήριξη των γυναικών.

Μαστολογία – Γυναικολόγος χειρουργός

Η Μαστολογία (ή Χειρουργική Μαστού) δεν αποτελεί ανεξάρτητη ιατρική ειδικότητα.

Είναι μια εξειδικευμένη μετεκπαίδευση, που ακολουθεί τη βασική εκπαίδευση σε μια χειρουργική ειδικότητα, συνήθως Γυναικολογία, Γενική ή Πλαστική Χειρουργική.

Η Χειρουργική του Μαστού πρέπει να εκτελείται σήμερα μόνο από εξειδικευμένους Χειρουργούς Μαστού (Μαστολόγους)

γιατί ο μαστός είναι μια ολόκληρη επιστήμη που συνεχώς εξελίσσεται και απαιτεί τυποποιημένους αλγόριθμους αντιμετώπισης.

Ο καρκίνος του μαστού είναι ομαδική δουλειά που απαιτεί αρμονική συνεργασία διαφόρων ειδικοτήτων:

ακτινολόγων, χειρουργών μαστού, παθολογοανατόμων, ογκολόγων, ακτινοθεραπευτών, φυσιοθεραπευτών, γενετιστών και ψυχολόγων ή ψυχιάτρων.

Χειρουργική μαστού – Μαστολογία – Γυναικολόγος χειρουργός

Η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού αποτέλεσε για πολλά χρόνια πεδίο έντονων αντιθέσεων και συζητήσεων αλλά και σημαντικών εξελίξεων προς την κατεύθυνση της μικρότερης

και περισσότερο στοχευμένης χειρουργικής (minimal invasive surgery) με καλύτερα αισθητικά και λειτουργικά αποτελέσματα αλλά χωρίς να διακυβεύεται η ογκολογική ασφάλεια.

Οι θεραπευτικές επιλογές σήμερα είναι :

Χειρουργική μαστού

– η ογκεκτομή με ταυτόχρονη ογκοπλαστική και με βιοψία φρουρού λεμφαδένα ή πλήρη λεμφαδενεκτομή μασχάλης

– τα διάφορα είδη μαστεκτομών με ή χωρίς ταυτόχρονη πλαστική αποκατάσταση του μαστού.

Καθεμιά από τις επιλογές αυτές έχει τις ενδείξεις και τις αντενδείξεις της, τις οποίες ο χειρουργός μαστού οφείλει να εξηγήσει αναλυτικά στην ασθενή

(ο καρκίνος μαστού πολύ σπάνια αφορά άντρες) πριν από την επέμβαση.

Στους ασθενείς που θα αποφασίσουν να υποβληθούν σε συντηρητική επέμβαση διατήρησης μαστού θα πρέπει να γίνει γνωστό ότι θα υποβληθούν σε τοπική μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία.

Ενδείξεις χειρουργικής μαστού – Γυναικολόγος χειρουργός

Ενδείξεις για διενέργεια μαστεκτομής– και αποφυγή συντηρητικής επέμβασης- αποτελούν:

– η παρουσία δύο ή περισσότερων πρωτοπαθών όγκων σε διαφορετικά τεταρτημόρια του μαστού

– το κακό αισθητικό αποτέλεσμα λόγω μεγάλου μεγέθους όγκου σε σχετικά μικρό μαστό

– οι διάχυτες σε μεγάλο τμήμα του μαστού ύποπτες μικροαποτιτανώσεις στη μαστογραφία

– ιστορικό προηγούμενης ακτινοθεραπείας του μαστού

H διατήρηση του μαστού στις χειρουργικές επεμβάσεις είναι η πιο διαδεδομένη θεραπεία γιατί

το διάστημα ελεύθερο νόσου και η επιβίωση είναι σχεδόν

το ίδιο σε μαστεκτομές και σε ογκεκτομές που συνοδεύονται από ακτινοθεραπεία.

Στα περισσότερα κέντρα μαστού η συντηρητική θεραπεία (διατήρηση του μαστού) αντιπροσωπεύει το 75-85% των επεμβάσεων για καρκίνο μαστού.

Μια μέθοδος η οποία συνεχώς κερδίζει έδαφος, είναι η μαστεκτομή με διατήρηση του δέρματος και της θηλής

(υποδόρια μαστεκτομή, skin-nipple sparing mastectomy) με ταυτόχρονη πλαστική αποκατάσταση.

Πολλοί χειρουργοί μαστού συμβουλεύουν τις ασθενείς τους να προτιμήσουν τη μαστεκτομή με άμεση αποκατάσταση του μαστού.

Η αποκατάσταση του μαστού μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους,

που αρχίζουν από την τοποθέτηση ενθεμάτων σιλικόνης και πλεγμάτων σε ένα χρόνο

ή την τοποθέτηση διατατήρα ιστών και φθάνουν μέχρι

τη χρησιμοποίηση κρημνών (ραχιαίου, κοιλιακού).

Χειρουργική μασχάλης – χειρουργική μαστού – Γυναικολόγος χειρουργός

Χειρουργική μασχάλης – Βιοψία φρουρού λεμφαδένα

Η δειγματοληψία μασχάλης με την τεχνική της βιοψίας φρουρού λεμφαδένα δίνει πληροφορίες

για την κατάσταση των μασχαλιαίων λεμφαδένων χωρίς να γίνει πλήρης αφαίρεση

των λεμφαδένων της μασχάλης που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα (λεμφοίδημα, άλγος, δυσκινησία).

Η βιοψία φρουρού λεμφαδένα γίνεται στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν κλινικά ύποπτοι λεμφαδένες στη μασχάλη.

Κατά τη διάρκεια της εγχείρησης, ο φρουρός λεμφαδένας αποστέλλεται για άμεση παθολογοανατομική εξέταση (ταχεία βιοψία).

Αν ο λεμφαδένας βρεθεί θετικός, δηλαδή παρουσιάζει μεταστάσεις, ο χειρουργός προβαίνει σε πλήρη λεμφαδενεκτομή μασχάλης,

δηλαδή αφαίρεση ικανού αριθμού λεμφαδένων σε 2 ή 3 επίπεδα ανάλογα το φορτίο της νόσου.

Αν ο λεμφαδένας φρουρός είναι αρνητικός, ο χειρουργός αφήνει τη μασχάλη ανέπαφη.

Τα αποτελέσματα επιβίωσης είναι ίδια σε ασθενείς με πλήρη λεμφαδενεκτομή μασχάλης και σε ασθενείς όπου έγινε βιοψία του φρουρού λεμφαδένα που αποδείχθηκε αρνητική.

Επιπλοκές – Γυναικολόγος χειρουργός

Επιπλοκές χειρουργικής μαστού

Οι επεμβάσεις στο μαστό εμπεριέχουν κίνδυνο επιπλοκών, όπως όλες οι χειρουργικές επεμβάσεις.

Μπορεί να παρουσιαστεί αιμάτωμα, συλλογή υγρού, να δημιουργηθεί κάποια φλεγμονή ή σε

περίπτωση πλήρους λεμφαδενεκτομής μασχάλης να παρουσιαστεί αργότερα λεμφοίδημα.

Επίσης μπορεί να εμφανισθούν αισθητικής φύσεως επιπλοκές όπως δύσμορφες ή υπερτροφικές ουλές, δυσμορφία στο μαστό, στο μέγεθος, στη συμμετρία κλπ.

Ευτυχώς, οι σημαντικές επιπλοκές είναι σπάνιες. Όσο μικρότερη είναι η επέμβαση και οι χειρισμοί, τόσο σπανιότερες είναι οι επιπλοκές.