Ο μαστός είναι ένας αδένας που σκοπός του είναι να παράγει γάλα για να θρέψει τους απογόνους μας στην τρυφερή τους ηλικία.

Λέγεται και μαστικός ή μαζικός αδένας.

Κάθε μαστός είναι στην ουσία μία μάζα λίπους (συχνά μία πολύ όμορφη μάζα) μέσα στην οποία βρίσκονται χιλιάδες λόβια που το κάθε ένα περιλαμβάνει μία περιοχή που παράγει το γάλα (αδένας) και μια περιοχή που μεταφέρει το γάλα (πόρος).

Όλοι οι πόροι από το κάθε λόβιο ενώνονται σε μεγαλύτερους που ονομάζονται γαλακτοφόροι πόροι και εκβάλλουν στη θηλή του μαστού (ρόγα).

Σε κάθε θηλή, εκβάλλουν περίπου 15-20 πόροι.

Λίγο πριν την εκβολή τους διευρύνονται δημιουργώντας τους γαλακτοφόρους κόλπους.

Η σκουρόχρωμη περιοχή γύρω από τη θηλή ονομάζεται θηλαία άλω και οφείλει το χρώμα της στο ότι εκεί το δέρμα έχει κύτταρα με πυκνότερη εναπόθεση της χρωστικής μελανίνης.

Η ανάπτυξη του μαστού (θηλαρχή) είναι συνήθως το πρώτο σημάδι της εφηβείας στα κορίτσια και συμβαίνει κατά μέσο όρο στο 10ο έτος της ηλικίας.
Με την έναρξη της εμμήνου ρύσεως, η ορμονική ισορροπία του σώματος μεταβάλλεται, οι γαλακτοφόροι πόροι διακλαδίζονται και αυξάνει ο αριθμός και το μέγεθος των λοβίων.
Η μεγαλύτερη ανάπτυξη του μαστού παρατηρείται συνήθως μέχρι την ηλικία των 16 ετών.
Η θηλή και η θηλαία άλως μεγαλώνουν και σκουραίνουν.
Οι μαστοί των γυναικών κατά την ηλικία των 20 – 30 ετών διαφέρουν ορμονικά και βιολογικά από εκείνους των γυναικών ηλικίας 40 με 50 ετών που εισέρχονται σταδιακά στην εμμηνόπαυση.

Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας τα υψηλά επίπεδα των οιστρογόνων που εκκρίνονται από τις ωοθήκες αλλά και η προγεστερόνη διατηρούν τους μαστούς πυκνούς και αυτό συσχετίζεται με τις περιοδικές μεταβολές που εμφανίζονται σε αυτούς λίγες ημέρες πριν την ωορρηξία μέχρι και την εμμηνορρυσία, όπως η αύξηση του μεγέθους των μαστών, ο πόνος και ευαισθησία.

Τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν λίγες ημέρες μετά την έναρξη της εμμηνορρυσίας, είναι απολύτως φυσιολογικά και δεν προκαλούν καμία ανησυχία.

Καθώς οι γυναίκες εισέρχονται στην εμμηνόπαυση ο αδενικός ιστός και τα λόβια του μαστού ατροφούν και αντικαθίσταται από λίπος.

Έτσι παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας των μαστών που έχει ως συνέπεια τη μεγαλύτερη ευαισθησία της μαστογραφίας στην ανίχνευση του καρκίνου αλλά και την υποχώρηση του πόνου και της ευαισθησίας που εμφάνιζε η γυναίκα κατά την αναπαραγωγική ηλικία.

Μέσα σε αυτή τη διαρκή μεταβολή του μαστού υπό την επίδραση των ορμονών, αναπτύσσονται και οι διάφορες παθήσεις του μαστού.

Να σημειωθεί ότι οι περισσότερες παθολογικές καταστάσεις αναπτύσσονται στην λοβιακή μονάδα στο εκκριτικό δηλαδή μέρος του μαστού, και μόνο ελάχιστες από αυτές, όπως π.χ. τα θηλώματα, αναπτύσσονται στο σύστημα των μεγάλων εκφορητικών πόρων.

Είναι εντυπωσιακό ότι τα αδενικά στοιχεία, οι λοβοί δηλαδή, αποτελούν περίπου το 10% του ώριμου μαστού, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό είναι συνδετικός ιστός και λίπος.

The post Ανατομία-Φυσιολογία appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.

Στη συνέχεια η ασθενής ξαπλώνει ανάσκελα, με τα χέρια πάνω από το κεφάλι.
Η εξέταση γίνεται πιέζοντας απαλά το μαστό της πάνω στο θώρακα και τις πλευρές, με ήπιες κυκλικές κινήσεις των ακροδακτύλων , έτσι ώστε να γίνει αισθητή η ύπαρξη ογκιδίων και να διερευνηθεί η φύση τους.

Η εξέταση των μαστών συμπληρώνεται πάντα με την ψηλάφηση της μασχάλης και του λαιμού για την ύπαρξη λεμφαδένων.

Η κλινική εξέταση-ψηλάφιση των μαστών είναι πάντα μέρος του προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) και πρέπει να γίνεται ετησίως σε γυναίκες μετά την ηλικία των 40 ετών και συχνότερα σε γυναίκες υψηλού κινδύνου ή σε γυναίκες με ευρήματα υπό παρακολούθηση.

Η αυτοεξέταση του μαστού από τις ίδιες τις γυναίκες δεν είναι μέρος του screening και πολλοί πιστεύουν ότι δεν βοηθάει.  Εμείς όμως πάντα προτρέπουμε τις γυναίκες να ψηλαφούν το σώμα τους για τυχόν ενδείξεις και με την εξάσκηση γίνονται καλύτερες στην αυτοεξέταση.
Όσο πιο νωρίς γίνει η διάγνωση τόσο πιο επιτυχής θα είναι η θεραπεία.

The post Ψηλάφιση και αυτοεξέταση appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.

Σκοπός της είναι ο εντοπισμός του καρκίνου πριν αυτός γίνει ψηλαφητός, οπότε και είναι καλύτερα αντιμετωπίσιμος.
Η μαστογραφία είναι η βάση του προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) για τον καρκίνο του μαστού και μεγάλες μελέτες έχουν δείξει ότι μειώνει τους θανάτους από τη νόσο.
Ο κίνδυνος δε από την ακτινοβολία της μαστογραφίας είναι αμελητέος μπροστά στο τεράστιο όφελος που αυτή προσφέρει.
Παρ’ ότι όμως οι γυναίκες γνωρίζουν ότι μετά από μια ηλικία (40 έτη) πρέπει να κάνουν μαστογραφία, οι περισσότερες το αμελούν, ενώ πολλές δεν έχουν υποβληθεί ποτέ στην εξέταση.

Όλες οι γυναίκες, βάσει ηλικίας, οικογενειακού ιστορικού και ατομικού κινδύνου πρέπει να υποβάλλονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε έλεγχο των μαστών τους με ψηλάφιση και απεικόνιση.

Η ψηφιακή τομοσύνθεση είναι μια νεότερη τεχνική τρισδιάστατης απεικόνισης του μαστού, που δίνει τη δυνατότητα λήψης εικόνων μεγάλης ευκρίνειας από διαφορετικές γωνίες σε μία και μόνο σάρωση.
Συνίσταται σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς και είναι καλή επιλογή ως συμπληρωματική εξέταση της μαστογραφίας, αν βρεθεί κάποιο ύποπτο εύρημα.

Επιπλέον σήμερα έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence) για την διάγνωση των μαστογραφιών.

The post Μαστογραφία-Ψηφιακή τομοσύνθεση appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.

Το υπερηχογράφημα μαστών αποτελεί διαγνωστική μέθοδο που βασίζεται στην υπολογιστική δημιουργία εικόνας από τις αντανακλάσεις ήχου που δημιουργεί η πρόσκρουση του στους ανθρώπινους ιστούς.

Οι υπέρηχοι βοηθούν τον ιατρό να αξιολογήσει και να διαχωρίσει το είδος της βλάβης του μαστού.

Αποτελεί σημαντικό συμπλήρωμα για βλάβες που δεν ανιχνεύονται σε μαστογραφία (πχ πυκνοί μαστοί) ή σε βλάβες που διαπιστώνονται σε φυσική εξέταση.

Το υπερηχογράφημα μαστού δεν χρησιμοποιείται συνήθως για πληθυσμιακό έλεγχο ρουτίνας (screening).

Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι αποτελεί τον βασικό πρωταρχικό έλεγχο σε συμπτωματικούς μαστούς σε ηλικίες μικρότερες των 40 ετών και επίσης ότι είναι μια χρήσιμη προσθήκη στην προληπτική μαστογραφία σε γυναίκες που έχουν πυκνό μαστό.

Για το συνήθη ετήσιο έλεγχο, συνήθως σε ηλικίες κάτω των 35 ετών, χρησιμοποιείται μόνο το υπερηχογράφημα ενώ σε ηλικίες άνω των 35 ετών μπορεί να συμπληρωθεί με άλλες διαγνωστικές μεθόδους και συνήθως με τη μαστογραφία.

Ο ετήσιος απεικονιστικός έλεγχος θα πρέπει να αρχίζει ακόμη νωρίτερα, ακόμα και από την ηλικία των 25 ετών σε γυναίκες υψηλού κινδύνου.

Άνω των 35-40 ετών, η εξέταση εκλογής είναι η μαστογραφία που συνήθως συμπληρώνεται με υπερηχογράφημα, αφού η συμβολή της υπερηχογραφίας είναι σημαντική στους πυκνούς μαστούς που συναντάμε σε αυτές τις ηλικίες.

Ο συνδυασμός των δύο μεθόδων αυξάνει την πιθανότητα ανίχνευσης του καρκίνου μαστού κατά περίπου 20%, αφού σε μια ‘ύποπτη’ στη μαστογραφία βλάβη, το υπερηχογράφημα μπορεί να διακρίνει αν πρόκειται για μια κύστη ή ένα συμπαγές μόρφωμα που χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο.

Η ελαστογραφία μπορεί να συμπληρώσει τον υπερηχογραφικό έλεγχο όταν χρειάζεται και εκτιμά την σκληρότητα-ελαστικότητα των βλαβών που απεικονίζονται κατά την υπερηχογραφική εξέταση.

Ο καρκίνος έχει μεγαλύτερο συντελεστή σκληρότητας από ένα καλόηθες ογκίδιο.

The post Υπερηχογράφημα-Ελαστογραφία appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.

Η μαγνητική μαστογραφία είναι η νεότερη απεικονιστική εξέταση για τη διάγνωση των παθήσεων του μαστού.

The post Μαγνητική μαστών appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.

Περίπου το 10% όλων των μορφών καρκίνου οφείλονται σε βλάβη ενός γονιδίου, η οποία έχει κληρονομηθεί.

Από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου που έχουν κληρονομική προδιάθεση είναι ο οικογενής καρκίνος του μαστού και των ωοθηκών, η οικογενής πολυποδίαση του παχέος εντέρου και ο οικογενής χωρίς πολυποδίαση καρκίνος του παχέος εντέρου ή σύνδρομο Lynch.

Και στα τρία αυτά νοσήματα η κληρονόμηση γίνεται με αυτοσωμικό επικρατή χαρακτήρα, δηλαδή ο φορέας μιας μετάλλαξης έχει μεγάλη πιθανότητα να νοσήσει και 50% πιθανότητα να μεταφέρει τη βλάβη στην επόμενη γενιά.

Κάθε άνθρωπος μπορεί να κληρονομήσει μια μετάλλαξη τόσο από τη μητέρα του όσο και από τον πατέρα του. Γι’ αυτόν το λόγο πρέπει στο οικογενειακό ιστορικό του ατόμου που προσέρχεται για έλεγχο μεταλλάξεων να καταγράφονται πληροφορίες για τους συγγενείς μητρικής και πατρικής προέλευσης.

Ο κληρονομικός καρκίνος του μαστού, αλλά και των ωοθηκών οφείλεται κατά κύριο λόγο σε μεταλλάξεις των γονιδίων BRCA1 και BRCA2. Το γονίδιο BRCA1 βρίσκεται στο χρωμόσωμα 17, ενώ το γονίδιο BRCA2 βρίσκεται στο χρωμόσωμα 13.

Περίπου το 40% των κληρονομικών περιπτώσεων καρκίνου μαστού οφείλεται σε αλλαγές στα παραπάνω γονίδια.

Άλλα γονίδια μεταλλάξεις των οποίων ευθύνονται για κληρονομικό καρκίνο μαστού είναι τα CHEK2, PTEN, STK11 κλπ.

Μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA1 εντοπίζονται περίπου στο 45% των οικογενειών με πολλές περιπτώσεις καρκίνου μαστού και στο 90% των οικογενειών με καρκίνο μαστού και ωοθηκών.

Μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA2 εντοπίζονται στο 35% των οικογενειών με πολλές περιπτώσεις καρκίνου μαστού, καρκίνο μαστού σε άρρενα άτομα, καρκίνο ωοθηκών, προστάτη, παγκρέατος.

Οι φορείς των κληρονομούμενων μεταλλάξεων στα γονίδια αυτά έχουν ιδιαίτερα αυξημένες πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών.

Οι φορείς μεταλλάξεων στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 έχουν 50 – 85% κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού στη διάρκεια της ζωής τους και 15 – 45% αντίστοιχο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο των ωοθηκών.

Σήμερα τα γενετικά τεστ έχουν γίνει περισσότερο αξιόπιστα και φθηνά και ελέγχουν μεγάλο αριθμό γονιδίων στα οποία υπάρχουν γνωστές μεταλλάξεις που σχετίζονται με κληρονομούμενους καρκίνους.

‘Ετσι, ο γονιδιακός έλεγχος συστήνεται ολοένα και περισσότερο.

Αν μια γυναίκα βρεθεί ότι δεν έχει μετάλλαξη στα BRCA ή άλλα γνωστά γονίδια αλλά έχει βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό, τότε η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού ή ωοθηκών μειώνεται αλλά παραμένει σε σχετικά υψηλά επίπεδα υψηλότερα του γενικού πληθυσμού (υψηλού κινδύνου).

Ως οικογένειες υψηλού κινδύνου ορίζονται αυτές στις οποίες τουλάχιστον τρεις συγγενείς (γυναίκες) έχουν προσβληθεί από καρκίνο του μαστού ή εκείνες στις οποίες τη νόσο έχουν εμφανίσει τουλάχιστον δύο συγγενείς, από τους οποίους η μία έχει προσβληθεί από καρκίνο των ωοθηκών ή έχει καταγραφεί ανδρικός καρκίνος του μαστού.

Επίσης οι οικογένειες στις οποίες οι γυναίκες έχουν νοσήσει σε μικρή ηλικία <40 έτη.

The post Γονιδιακός έλεγχος appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.

Στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται το θήλυ φύλο και η προχωρημένη ηλικία, η αυξημένη μαστογραφική πυκνότητα, παλαιότερες βιοψίες μαστών με υπερπλασία ή ατυπία, η έκθεση σε ραδιενέργεια και ενδογενείς ή εξωγενείς ορμονικοί παράγοντες.

Είναι επίσης γνωστό πως σημαντικό ρόλο στην καλή πρόγνωση της νόσου παίζει η πρώιμη διάγνωση.

Η εκτίμηση του κινδύνου για καρκίνο του μαστού είναι ένα μέσο για να αναγνωρισθούν οι υγιείς γυναίκες που έχουν αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο μέλλον και, για το σποραδικό καρκίνο, χρησιμοποιείται συνήθως το μοντέλο του Gail.

Κάποιοι τύποι κληρονομικού καρκίνου μαστού συνδέονται με μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA 1και 2.

Άλλα σπανιότερα κληρονομικά/ οικογενή σύνδρομα που περιλαμβάνουν καρκίνο μαστού και συνδέονται με διαφορετικά γονίδια είναι επίσης γνωστά.

Γενετικός έλεγχος συνιστάται σε γυναίκες με ιστορικό που θέτει υποψία για ύπαρξη κάποιας μετάλλαξης στα γονίδια αυτά.

Η συμβουλευτική για τον κληρονομικό καρκίνο μαστού προσεγγίζει τον γενετικό κίνδυνο σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες κινδύνου και διαμορφώνεται η τελική συμβουλή σε εξατομικευμένη βάση για την κάθε γυναίκα.

Η παρακολούθηση των γυναικών αυτών είναι πιο εντατική, συχνότερη και με περισσότερες εξετάσεις.

Συγκεκριμένες στρατηγικές για την μείωση του κινδύνου έχουν δοκιμαστεί με ευνοϊκά αποτελέσματα και είναι η χρήση Ταμοξιφαίνης, καθώς και χειρουργικές επεμβάσεις όπως η προφυλακτική ωοθηκεκτομή ή/και μαστεκτομή.

The post Γυναίκες υψηλού κινδύνου appeared first on Δημητρακάκης Κωνσταντίνος.